ماسک تنفسی در پاییز؛ چگونه از کرونا، آنفلوانزا و بیماریهای تنفسی پیشگیری کنیم؟
ماسک تنفسی در پاییز؛ پیشگیری از کرونا و آنفلوانزا | بیورر
ماسک تنفسی در پاییز؛ چگونه از کرونا، آنفلوانزا و بیماریهای تنفسی پیشگیری کنیم؟
با نزدیک شدن فصل پاییز، حضور بیشتر افراد در محیطهای بسته، مدارس، دانشگاهها، محلهای کار، مراکز خرید و وسایل حملونقل عمومی میتواند فرصت انتقال بیماریهای تنفسی را افزایش دهد. کرونا، آنفلوانزا و سایر عفونتهای تنفسی همچنان بخشی از بیماریهای شایع جامعه هستند و رعایت بهداشت تنفسی میتواند به کاهش خطر انتقال آنها کمک کند.
در شهریور ۱۴۰۵ نیز وضعیت بیماریهای تنفسی در ایران مورد توجه وزارت بهداشت قرار گرفته است. بر اساس گزارش نظام مراقبت عفونتهای تنفسی، در هفته منتهی به ۸ شهریور، حدود ۸.۳ درصد از افرادی که با علائم عفونتهای تنفسی مراجعه کرده بودند، از نظر کووید-۱۹ مثبت بودند؛ این میزان از آستانه هشدار پایین ۵ درصد عبور کرده بود. همچنین حدود ۵.۵ درصد از موارد بررسیشده از نظر آنفلوانزا مثبت گزارش شد. وزارت بهداشت در همین مقطع بر استفاده از ماسک در اماکن پرتراکم، تهویه مناسب و رعایت اصول بهداشت تنفسی تأکید کرد.
بنابراین ماسک را نباید فقط وسیلهای مربوط به دوران همهگیری کرونا دانست؛ ماسک یکی از ابزارهای بهداشت تنفسی است که میتواند در فصل پاییز و زمستان نیز کاربرد داشته باشد.
چرا بیماریهای تنفسی در پاییز و زمستان بیشتر میشوند؟
با سرد شدن هوا، افراد معمولاً زمان بیشتری را در محیطهای بسته سپری میکنند. کلاس درس، اداره، اتوبوس، مترو، هواپیما، مراکز درمانی و سایر فضاهای پرتردد میتوانند محل تماس نزدیک تعداد زیادی از افراد باشند.
در چنین شرایطی، اگر فردی دچار عفونت تنفسی باشد، ذرات تنفسی حاصل از تنفس، صحبت کردن، سرفه یا عطسه میتوانند در محیط منتشر شوند.
به همین دلیل، تهویه مناسب، رعایت آداب تنفسی، شستوشوی دستها، ماندن در خانه هنگام بیماری و استفاده صحیح از ماسک میتوانند در کنار یکدیگر به کاهش خطر انتقال بیماریهای تنفسی کمک کنند.
ماسک چگونه به کاهش انتقال بیماریهای تنفسی کمک میکند؟
ماسک مانند یک مانع و فیلتر در مسیر عبور ذرات تنفسی عمل میکند.
وقتی فرد مبتلا به یک بیماری تنفسی ماسک میزند، میتواند میزان انتشار ذرات تنفسی به محیط را کاهش دهد. از طرف دیگر، ماسک مناسب میتواند میزان ذراتی را که فرد از محیط تنفس میکند نیز کاهش دهد.
البته هیچ ماسکی نمیتواند احتمال ابتلا را به صفر برساند. میزان حفاظت به نوع ماسک، کیفیت ساخت، نحوه استفاده و مهمتر از همه میزان فیت و پوشش مناسب صورت بستگی دارد.
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC) نیز ماسک را یکی از لایههای اضافه پیشگیری از بیماریهای تنفسی میداند و تأکید میکند ماسکی که بهخوبی روی صورت قرار میگیرد، محافظت بیشتری ایجاد میکند.
آیا هنوز برای کرونا باید ماسک بزنیم؟
بله، اما نه با همان نگاه دوران اوج همهگیری.
کووید-۱۹ همچنان در جامعه گردش دارد و میتواند باعث بیماری تنفسی شود. گزارشهای شهریور ۱۴۰۵ در ایران نیز افزایش موارد مثبت کووید-۱۹ را نشان دادهاند و وزارت بهداشت بر تقویت مراقبت و اقدامات پیشگیرانه تأکید کرده است.
بنابراین بهتر است ماسک را بخشی از سبک زندگی و بهداشت تنفسی در شرایط پرخطر بدانیم، نه وسیلهای که فقط هنگام اعلام همهگیری باید از آن استفاده کرد.
ماسک فقط برای کرونا نیست
ماسک میتواند در کاهش انتشار و استنشاق ذرات تنفسی ناشی از بیماریهای مختلف نقش داشته باشد.
از جمله:
کرونا (COVID-19)
آنفلوانزا
برخی عفونتهای ویروسی تنفسی
سرماخوردگیهای ویروسی
سایر بیماریهایی که از طریق ذرات یا قطرات تنفسی منتقل میشوند
البته میزان حفاظت به نوع بیماری، مسیر انتقال عامل بیماریزا، نوع ماسک و نحوه استفاده بستگی دارد.
به همین دلیل، ماسک باید یکی از لایههای پیشگیری در نظر گرفته شود، نه تنها راه پیشگیری.
چه زمانی استفاده از ماسک اهمیت بیشتری دارد؟
لازم نیست همه افراد در تمام ساعات روز ماسک بزنند. اما در برخی شرایط، استفاده از ماسک اهمیت بیشتری پیدا میکند.
۱. محیطهای شلوغ و بسته
هرچه محیط شلوغتر و تهویه ضعیفتر باشد، رعایت بهداشت تنفسی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
۲. وسایل حملونقل عمومی
مترو، اتوبوس، قطار و هواپیما محیطهایی هستند که افراد زیادی برای مدتی نسبتاً طولانی در فضای محدود کنار یکدیگر قرار میگیرند.
۳. مراکز درمانی
در مراکز درمانی احتمال حضور افراد مبتلا به بیماریهای تنفسی بیشتر است و استفاده صحیح از ماسک میتواند یک لایه حفاظتی اضافه ایجاد کند.
۴. هنگام مراق
بت از فرد بیمار
اگر یکی از اعضای خانواده دچار بیماری تنفسی شده باشد، استفاده صحیح از ماسک در کنار تهویه مناسب و کاهش تماس نزدیک میتواند به کاهش انتقال کمک کند.
۵. هنگام داشتن علائم تنفسی
اگر سرفه، عطسه، تب یا علائم دیگر عفونت تنفسی دارید، ماسک زدن میتواند به کاهش انتقال بیماری به اطرافیان کمک کند.
۶. در زمان افزایش بیماریهای تنفسی
وقتی میزان بیماریهای تنفسی در جامعه افزایش پیدا میکند، استفاده از ماسک در فضاهای بسته و پرتجمع اهمیت بیشتری پیدا میکند. وزارت بهداشت ایران نیز در شهریور ۱۴۰۵ دقیقاً بر همین موضوع تأکید کرده است.
ماسک سهلایه چیست؟
ماسک سهلایه از سه لایه تشکیل شده است که هر کدام میتوانند نقش متفاوتی در ساختار ماسک داشته باشند.
در ماسکهای پزشکی باکیفیت، لایه ملتبلون (Meltblown) معمولاً بهعنوان یکی از لایههای اصلی فیلتراسیون استفاده میشود.
اما صرفاً تعداد لایهها تعیینکننده کیفیت ماسک نیست. نوع مواد اولیه، کیفیت تولید، عملکرد لایه فیلتراسیون، طراحی ماسک و نحوه قرارگیری آن روی صورت نیز اهمیت دارند.
بنابراین عبارت «سهلایه» بهتنهایی نباید معادل یک درصد مشخص از فیلتراسیون یا حفاظت در برابر یک بیماری خاص در نظر گرفته شود.
ماسک سهبعدی چیست؟
ماسک سهبعدی با طراحی متفاوت از ماسکهای تخت ساخته میشود و فرم آن به گونهای است که میتواند با ساختار صورت هماهنگی بیشتری داشته باشد.
یکی از مزایای مهم این طراحی میتواند فیت مناسبتر و راحتی بیشتر هنگام استفاده باشد؛ البته این موضوع به شکل صورت، اندازه ماسک و طراحی دقیق محصول بستگی دارد.
در انتخاب ماسک سهبعدی نیز باید علاوه بر ظاهر، مشخصات فنی و کیفیت لایههای فیلتراسیون را بررسی کرد.
آرمان ماسک؛ انتخابی با دو مدل سهلایه و سهبعدی
یکی از برندهای ایرانی فعال در زمینه تولید ماسکهای پزشکی، آرمان ماسک است.
بر اساس مشخصات محصول و بستهبندی ارائهشده، آرمان ماسک در دو مدل مورد استفاده در این مجموعه عرضه میشود:
آرمان ماسک سهلایه؛ سبز کمرنگ
مدل سهلایه آرمان ماسک با رنگ سبز کمرنگ، یک ماسک پزشکی یکبارمصرف با بند گوش (Earloop) است.
روی بستهبندی محصول، ساختار سهلایه شامل:
لایه داخلی
لایه میانی ملتبلون
لایه خارجی
معرفی شده است.
در بستهبندی همچنین ISO 13485 و شماره پروانه بهداشتی ساخت درج شده است.
ISO 13485 یک استاندارد بینالمللی برای سیستمهای مدیریت کیفیت مرتبط با تجهیزات پزشکی است و با هدف کمک به تولید و ارائه مستمر محصولات پزشکی منطبق با الزامات کیفی و مقرراتی مورد استفاده قرار میگیرد.
آرمان ماسک سهبعدی؛ سفید و چهارلایه
مدل دیگر آرمان ماسک، ماسک سهبعدی سفیدرنگ چهارلایه است.
طراحی سهبعدی این مدل با هدف ایجاد فرم مناسبتر روی صورت انجام شده و بر اساس مشخصات محصول، از ساختار چندلایه با لایههای فیلتراسیون ملتبلون استفاده میکند.
فیلتراسیون ملتبلون با ویژگی ضدویروس
مطابق مشخصات محصولاتی که در اختیار داریم، هر دو مدل آرمان ماسک دارای لایه فیلتراسیون ملتبلون با ویژگی ضدویروس هستند.
ملتبلون یکی از مواد مهم مورد استفاده در ساخت لایههای فیلتراسیون ماسکهای پزشکی است.
با این حال باید توجه داشت که عبارت «ضدویروس» را نباید به معنای جلوگیری صددرصدی از ابتلا به کرونا یا آنفلوانزا تفسیر کرد. عملکرد واقعی یک ماسک به مجموعهای از عوامل، از جمله کیفیت فیلتر، طراحی، فیت و نحوه استفاده بستگی دارد.
تفاوت آرمان ماسک سهلایه و سهبعدی چیست؟
ویژگی آرمان ماسک سهلایه آرمان ماسک سهبعدی
رنگ سبز کمرنگ سفید
ساختار سهلایه چهارلایه
طراحی تخت/پزشکی سهبعدی
لایه ملتبلون دارد دارد
فیلتراسیون ملتبلون دارد دارد
نوع استفاده یکبارمصرف یکبارمصرف
کاربرد استفاده روزمره و پزشکی استفاده روزمره و پزشکی
ویژگی ضدویروس طبق مشخصات محصول طبق مشخصات محصول
نکته: برای انتخاب بین این دو مدل، فقط تعداد لایهها را معیار قرار ندهید؛ راحتی، اندازه مناسب، فیت روی صورت و شرایط استفاده نیز اهمیت دارند.
آیا ماسک N95 بهتر از ماسک پزشکی سهلایه است؟
این دو ماسک برای یک سطح از حفاظت طراحی نشدهاند و مقایسه آنها باید با توجه به شرایط استفاده انجام شود.
ماسکهای تنفسی مانند N95 و KN95 معمولاً به دلیل طراحی و فیت بهتر میتوانند حفاظت بیشتری در برابر استنشاق ذرات تنفسی ایجاد کنند. CDC نیز میان ماسکهای پارچهای، ماسکهای جراحی/یکبارمصرف و ماسکهای تنفسی فیلتردار تفاوت قائل میشود.
بنابراین:
ماسک پزشکی سهلایه ≠ N95
نباید روی یک ماسک پزشکی سهلایه، ادعای استاندارد N95 یا فیلتراسیون ۹۵ درصدی کرد؛ مگر اینکه خود محصول دارای آزمون و استاندارد مربوط به آن باشد.
برای استفاده عمومی و روزمره، یک ماسک پزشکی باکیفیت میتواند انتخاب مناسبی باشد؛ در
شرایطی که به سطح حفاظت بیشتری نیاز است، ماسک تنفسی دارای استاندارد معتبر و فیت مناسب گزینه مناسبتری است.
چرا فیت ماسک اهمیت زیادی دارد؟
ممکن است ماسک از مواد باکیفیت ساخته شده باشد، اما اگر روی صورت شما بهدرستی قرار نگیرد، بخشی از هوا میتواند از اطراف آن عبور کند.
به همین دلیل هنگام استفاده:
بینی و دهان باید کاملاً پوشانده شوند.
ماسک باید روی چانه قرار بگیرد.
نباید شکاف قابل توجهی در اطراف ماسک وجود داشته باشد.
ماسک نباید بیش از حد شل باشد.
ماسک را نباید مرتب پایین و بالا برد.
ماسک آسیبدیده یا آلوده باید تعویض شود.
CDC نیز تأکید میکند که شکافهای اطراف ماسک میتوانند باعث نشت هوا شوند و فیت مناسب یکی از عوامل مهم در میزان حفاظت است.
اشتباهات رایج هنگام استفاده از ماسک
ماسک را زیر بینی قرار ندهید
ماسکی که فقط دهان را پوشانده باشد، پوشش مناسبی ایجاد نمیکند.
ماسک را مرتب لمس نکنید
جابجا کردن مداوم ماسک باعث کاهش رعایت صحیح بهداشت میشود.
از ماسک آسیبدیده استفاده نکنید
پارگی، تغییر شکل یا آسیب به ساختار ماسک میتواند عملکرد آن را تحت تأثیر قرار دهد.
ماسک نامتناسب با صورت انتخاب نکنید
ماسک باید اندازه مناسبی داشته باشد و تا حد امکان روی صورت بهدرستی قرار گیرد.
فقط به تعداد لایهها توجه نکنید
چهارلایه بودن به خودی خود به معنای حفاظت بیشتر از هر ماسک سهلایه نیست. نوع مواد، لایه فیلتراسیون، طراحی و کیفیت تولید نیز اهمیت دارند.
آیا ماسک از ابتلا به کرونا و آنفلوانزا جلوگیری میکند؟
ماسک میتواند خطر انتقال و مواجهه با عوامل بیماریزای تنفسی را کاهش دهد، اما هیچ ماسکی تضمین ۱۰۰ درصدی برای جلوگیری از ابتلا ایجاد نمیکند.
بهترین نتیجه زمانی حاصل میشود که ماسک با سایر اقدامات پیشگیرانه همراه باشد.
برای پیشگیری از بیماریهای تنفسی فقط به ماسک اکتفا نکنیم
ماسک یکی از لایههای پیشگیری است. برای مراقبت بهتر از سلامت خود و خانواده بهتر است مجموعهای از اقدامات را رعایت کنیم:
تهویه مناسب محیطهای بسته
شستوشوی منظم دستها
رعایت آداب سرفه و عطسه
کاهش تماس نزدیک با افراد بیمار
ماندن در خانه هنگام بیماری
استفاده صحیح از ماسک در شرایط پرخطر
توجه به واکسیناسیونهای توصیهشده توسط پزشک و نظام سلامت
وزارت بهداشت ایران نیز در شهریور ۱۴۰۵ بر مجموعهای از همین اقدامات، از جمله تهویه، بهداشت دست و استفاده از ماسک در اماکن پرتراکم تأکید کرده است.
پرسشهای متداول درباره ماسکهای تنفسی
آیا استفاده از ماسک هنوز برای کرونا ضروری است؟
ضرورت استفاده از ماسک برای همه افراد و در همه شرایط یکسان نیست؛ اما در محیطهای شلوغ و بسته، هنگام افزایش بیماریهای تنفسی، پس از تماس با فرد بیمار و برای افراد در معرض خطر، ماسک میتواند یک لایه حفاظتی مهم باشد.
آیا ماسک برای آنفلوانزا هم مفید است؟
بله. ماسک میتواند میزان انتشار و استنشاق ذرات تنفسی را کاهش دهد و در کنار سایر اقدامات پیشگیرانه به کاهش خطر انتقال کمک کند.
ماسک سهلایه بهتر است یا چهارلایه؟
تعداد لایهها به تنهایی معیار کافی برای مقایسه نیست. کیفیت لایهها، وجود لایه فیلتراسیون مناسب، طراحی، فیت و استانداردهای محصول نیز باید بررسی شوند.
تفاوت ماسک سهلایه و سهبعدی آرمان چیست؟
مدل سهلایه آرمان ماسک سبز کمرنگ و سهلایه است؛ مدل سهبعدی سفید و چهارلایه است. هر دو مدل بر اساس مشخصات محصول دارای لایه فیلتراسیون ملتبلون هستند.
ملتبلون چیست؟
ملتبلون نوعی ماده الیافی است که میتواند در ساخت لایههای فیلتراسیون ماسکهای پزشکی مورد استفاده قرار گیرد.
آیا آرمان ماسک استاندارد دارد؟
روی بستهبندی مدل سهلایهای که در اختیار داریم، ISO 13485 و اطلاعات پروانه بهداشتی ساخت درج شده است. ISO 13485 استاندارد سیستم مدیریت کیفیت اختصاصی حوزه تجهیزات پزشکی است.
آیا ماسک سهبعدی آرمان برای استفاده طولانی راحتتر است؟
طراحی سهبعدی میتواند به ایجاد فضای مناسبتر و فیت بهتر روی صورت کمک کند، اما میزان راحتی به فرم صورت و تناسب اندازه ماسک نیز بستگی دارد.
آیا ماسک میتواند جلوی ابتلا به کرونا را بهطور کامل بگیرد؟
خیر. هیچ ماسکی نباید بهعنوان محافظت صددرصدی معرفی شود. ماسک یک لایه حفاظتی است و باید در کنار تهویه مناسب، بهداشت دست، رعایت آداب تنفسی و سایر اقدامات پیشگیرانه استفاده شود.
اطلاعرسانی سلامت؛ یک قدم مهم برای پیشگیری
سلامت فقط زمانی اهمیت ندارد که بیمار شده باشیم.
آگاهی، شناخت علائم، پیشگیری و انتخاب آگاهانه محصولات سلامت میتواند به ما کمک کند قبل از تبدیل شدن یک مشکل کوچک به یک مسئله جدی، بهتر از خودمان و خانوادهمان مراقبت کنیم.
برای دریافت مطالب آموزشی و اطلاعرسانیهای حوزه سلامت، آشنایی با تجهیزات سلامت،
نکات پیشگیری و مطالب کاربردی پزشکی، به کانال اطلاعرسانی اکوسیستم سلامت دکتر مدبری - کلیک کنید - بپیوندید.
اکوسیستم سلامت دکتر مدبری
برای آگاهی بیشتر، پیشگیری بهتر و انتخاب آگاهانهتر در مسیر سلامت.
اگر مطلبی برایتان مفید بود، آن را برای خانواده و دوستان خود نیز ارسال کنید. شاید یک آگاهی ساده بتواند به سلامت فرد دیگری کمک کند.
جمعبندی؛ ماسک را هوشمندانه انتخاب کنیم
کرونا و آنفلوانزا همچنان در میان بیماریهای تنفسی جامعه حضور دارند و با افزایش حضور در محیطهای بسته، رعایت بهداشت تنفسی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
ماسک میتواند یکی از ابزارهای ساده و کاربردی برای کاهش خطر انتقال بیماریهای تنفسی باشد؛ بهویژه در محیطهای شلوغ و بسته، مراکز درمانی، وسایل حملونقل عمومی و هنگام تماس با افراد بیمار.
در انتخاب ماسک نباید فقط به تعداد لایهها توجه کرد. کیفیت مواد، لایه فیلتراسیون، طراحی، فیت مناسب، مشخصات تولیدکننده و استانداردهای محصول همگی اهمیت دارند.
در این میان، آرمان ماسک با مدلهای سهلایه سبز کمرنگ و سهبعدی چهارلایه سفید، و استفاده از لایه فیلتراسیون ملتبلون طبق مشخصات محصولات، یکی از گزینههایی است که میتوان هنگام انتخاب ماسک پزشکی مورد بررسی قرار داد.
اما یک اصل را همیشه به خاطر داشته باشیم:
ماسک جایگزین همه اقدامات پیشگیرانه نیست؛ ماسک یکی از لایههای محافظت از سلامت تنفسی است.
با انتخاب درست و استفاده صحیح از ماسک و رعایت سایر اصول بهداشت تنفسی، میتوانیم برای خود و خانوادهمان پاییز و زمستان سالمتری بسازیم.
